(Pháp luật) - Trên mạng xã hội, đang lan truyền một clip ông Võ Văn Liêm – Trung Tướng quân đội hay còn gọi là chú Bảy Trung tướng, cự cãi với cảnh sát giao thông Cần Thơ (CSGT) về việc chạy quá tốc độ qui định 81/70km/h. Đồng chí CSGT Cần Thơ yêu cầu chú Bảy xuất trình giấy tờ, nhưng chú Bảy dọa “Tao không xuống, …cỡ giám đốc tụi bây tao còn cách chức được nữa…”. Trong trường hợp này, đồng chí CSGT Cần Thơ “sai” rồi…
Bởi Quân đội chúng ta nay phải có hàng “trăm tướng” được đào tạo cơ bản, được tôi luyện, thậm chí kinh qua trận mạc… mới ra lò được một viên Tướng tài ba, văn võ song toàn đó là bản lĩnh chính trị và tố chất Cách mạng cần có của một viên Tướng QĐND Viêt Nam anh hùng. Thế nên, với bản chất của người lính được tôi luyện trong QĐND, chắc chắn chú Bảy Trung tướng sẽ làm chủ và suy nghĩ thấu đáo được cách hành xử của mình, tránh trường hợp một con sâu làm rầu nồi canh.
Có ai nghĩ hai người đàn ông trong hình này là một?
Trong trường hợp này, mặc dù đồng chí CSGT Cần Thơ thấy xe chú Bảy chạy quá tốc độ cho phép, thế nhưng cách đồng chí áp dụng hình thức thường sử dụng đối với những người vi phạm là quá sai rồi. Bởi vì như đã nói ở trên, mặc dù chú Bảy nhận thức được hành vi của mình, nhưng chú Bảy Trung tướng to lắm, tới mức “cỡ giám đốc tụi bay tao còn cách chức được nữa”, còn đồng chí CSGT Cần thơ chỉ là người bảo vệ nhân dân, giữ gìn an ninh trật tự thôi, thế nên trong trường hợp này, đồng chí cần xử lý tình huống như sau:
Đáng lẽ khi chú Bảy Trung tướng không xuống xe, đồng chí phải chịu khó lên xe. Đáng lẽ khi chú Bảy Trung tướng chửi thề, đồng chí phải khoanh tay lấy sổ ghi chép đầy đủ. Đáng lẽ khi chú Bảy Trung tướng đòi cắt chức đồng chí Giám đốc Công an Thành phố Cần Thơ, đồng chí phải nhắn tin báo cáo lãnh đạo ngay. Bởi chắc có luật mới ra về việc Trung tướng quân đội được cách chức Giám đốc công an thành phố.
Đáng lẽ khi chú Bảy Trung tướng say, đồng chí phải mua nước chanh nóng cho chú uống. Cuối cùng, đồng chí phải nấu nước xông hơi cạo gió giải say cho chú Bảy Trung tướng, rồi kính cẩn tiễn chú Bảy Trung tướng đi. Đằng này, đồng chí lại để người dân quay phim lại, tạo cơ hội cho thế lực thù địch hiểu sai, lấy chuyện lẻ tẻ để bôi nhọ đất nước. Chú Bảy Trung tướng cả đời hy sinh cho nhung lụa rồi, nay chửi đồng chí thêm xíu thì có gì mà ầm ĩ đâu?! Thế nên, dù chú Bảy Trung tướng có sai đi chăng nữa, đồng chí CSGT cũng “phải xin lỗi”!
Chú Bảy Trung tướng vừa lên báo trần tình về sự việc kìa. Rằng vì bận công việc nên khi yêu cầu xuống xe, chú ấy được quyền ngồi trên xe cự cãi như những người bán hàng tôm hàng thịt ngoài chợ, rằng vì bận công việc nên chú ấy được phép không chấp hành luật pháp. Rõ ràng là chú Bảy vì công việc, còn công việc gì thì phải hỏi chú ấy mới rõ!
Hình ảnh trích xuất từ camera thiết bị đo tốc độ của CSGT Công an quận Bình Thủy cho thấy xe ô tô chở Trung tướng Võ Văn Liêm đang lưu thông trên Đại lộ Võ Văn Kiệt tốc độ đo được 81km/h, trong khi theo bảng quy định tốc độ trên tuyến này tối đa chỉ là 70km/h.
Cuối cùng, đừng nói chú Bảy ỷ mạnh hiếp yếu, xưng mày tao, đe dọa CSGT khi đang làm nhiệm vụ, ai bảo đồng chí CSGT không biết “né” chú Bảy chi, đã bảo chú ấy to lắm rồi còn gì!
Sáng 17/7, Công an TP Cần Thơ tổ chức cuộc họp để đưa ra hướng xử lý về vụ việc đang khiến dư luận bức xúc.
Trao đổi với Zing.vn tối 16/7, đại tá Trần Ngọc Hạnh, Giám đốc Công an TP Cần Thơ, cho biết đơn vị đã xác định được người đàn ông xúc phạm cảnh sát giao thông ở quận Bình Thủy là trung tướng Võ Văn Liêm (Bảy Liêm, 62 tuổi), nguyên Phó chính ủy Quân khu 9, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra Quân ủy Trung ương (Bộ Quốc phòng), nay đã nghỉ hưu.
Trong diễn biến mới nhất, Đại tá Trần Ngọc Hạnh, Giám đốc Công an TP Cần Thơ nói trên báo Đời sống & Pháp lý trong sáng nay (17/7): “Chúng tôi đang làm báo cáo sự việc người đàn ông lớn tuổi ngồi bên ghế phụ của xe vi phạm có những lời lẽ chửi bới, lăng mạ chiến sĩ CSGT về lãnh đạo Bộ Công an và thành ủy TP. Cần Thơ”.
Ngoài ra, nói về việc dọa cách chức Giám đốc Công an thành phố Cần Thơ, Đại tá Hạnh nói: “Ông ấy làm sao mà cắt được, ông có quyền gì đâu mà cắt”.
Cũng trong sáng nay, Đại tá Trần Minh Thành, Trưởng Công an Q.Bình Thủy (TP Cần Thơ) cho biết trên báo Infonet, hiện, Công an Q. Bình Thủy đã mời người tài xế trên để tới làm việc, làm rõ hành vi vi phạm giao thông. Tuy nhiên, tài xế trên thông báo đang có việc bận nên phải tối ngày mai 18/7 mới tới.
Đại tá Thành cho biết thêm, công an cũng đang làm rõ người đăng clip về vụ việc trên.
CSGT bị người trong xe lăng mạ. Ảnh cắt từ clip
Trước đó, ngày 16/7, trên mạng xã hội xuất hiện 1 video ghi lại cảnh một người đàn ông ngồi trên xe ô tô vi phạm quy định về tốc độ, liên tục có hành vi chửi bới, đe nạt CSGT khi CSGT yêu cầu tài xế xuống xe, xuất trình giấy tờ để kiểm tra.
Lúc này, tổ công tác gồm 6 cán bộ, trong đó có Trung úy Nguyễn Văn Thành tiến hành kiểm tra tốc độ trên đường Võ Văn Kiệt (hướng từ sân bay Cần Thơ về quận Ninh Kiều).
Trong quá trình kiểm tra, tổ công tác phát hiện ô tô mang BKS 64A-027.78 do nam tài xế chưa rõ danh tính điều khiển chạy vượt quá tốc độ.
Cụ thể, chiếc xe chạy quá tốc độ qui định là 81/70 km/giờ nên tổ công tác ra tín hiệu dừng phương tiện để kiểm tra.
Tuy nhiên, tài xế không chấp hành, vẫn tiếp tục cho xe chạy nên trung úy Nguyễn Văn Thành đã lên xe mô tô chạy theo.
Khi đến địa điểm Cây Thông Quán trên đường Võ Văn Kiệt thì dừng được phương tiện. Tại đây, CSGT yêu cầu tài xế xuống xe xuất trình giấy tờ kiểm tra thì tài xế tiếp tục không chấp hành và vẫn ngồi trên xe.
Trong khi đó, người đàn ông ngồi bên cạnh tài xế đã tỏ thái độ không đồng ý với việc kiểm tra của CSGT và liên tục chửi bới Trung úy Thành.
Ngoài ra, người này còn rút ra “thẻ ngành” và lớn tiếng dọa nạt sẽ cho cán bộ CSGT “mất việc”, “không còn đường nào đi” và thậm chí là “cách chức giám đốc công an”.
Một số đoạn đối thoại của ông Liêm với CSGT:
CSGT: Lỗi tài xế tốc độ 80/70. Yêu cầu tài xế xuống xe xuất trình giấy tờ. Ông Liêm: Mày không có quyền kiểm tra. Tao không phát biểu lôm côm với tụi bây.
CSGT: Tài xế xuống xe đi tài xế. Ông Liêm: Không xuống. Không xuống. Mày không có đủ tư cách.
CSGT: Xuất trình giấy tờ tài xế ơi! Ông Liêm: Không trình…Tao mà chậm một chút nữa là mày chết với tao. Không kịp cuộc họp chiều nay… mày nghỉ luôn, tao cho mày nghỉ việc luôn…
Tụi bây khoác cái áo này bây muốn làm cái gì bây làm à.
CSGT: Tài xế xuống xe đi! Ông Liêm: Không xuống, mày biết không nó là bảo vệ tao…
…Cả giám đốc mày tao cũng cách chức được… Tao cho mày biết vậy.
Không xuống.
Thằng này… không trị nó không có được. Mày láo táo!”.
Nguồn:Tintuc.vn
Trung tướng cự cãi với CSGT: “Tôi không khùng điên gì mà làm vậy”
Đó là khẳng định của Trung tướng Liêm liên quan đến vụ việc cự cãi với CSGT TP.Cần Thơ gây xôn xao dư luận mấy ngày qua.
Trung tướng Võ Văn Liêm. (Ảnh: Báo Nghệ An)
Trưa nay (17.7), Trung tướng Võ Văn Liêm, nguyên Phó chính ủy Quân khu 9, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra quân ủy Trung ương đã trao đổi với một số phóng viên liên quan đến việc cự cãi với CSGT TP.Cần Thơ vào trưa 14.7 vừa qua trên đường Võ Văn Kiệt (quận Bình Thuỷ).
Trung tướng Liêm cho biết: “Trưa 14.7, tôi có đi trên đường Võ Văn Kiệt, xe tôi chạy đúng tuyến, đúng vạch không có gì sai cả song một chú công an ngồi trong quán chạy ra chặn xe của tôi. Khi tài xế cho xe tấp vào lề, tôi đã hỏi chặn xe có gì không, nếu chứng minh có gì sai thì tôi xuống xe. Còn chú CSGT cứ nói xe quá tốc độ nhưng không có camera chứng minh”.
Người đàn ông chửi bới, lăng mạ CSGT Cần Thơ (Ảnh cắt từ clip).
Theo Trung tướng Liêm, ông có công việc gấp vì nghe mẹ điều trị bệnh ở Tiền Giang nên phải đi và có nói với lực lượng đang làm nhiệm vụ là nếu có bằng chứng thì để phạt nguội vì pháp luật cho phép.
“Nhưng thái độ của người kiểm tra kỳ cục lắm, thái độ ghê gớm nên tôi mới lớn tiếng, chứ tôi không khùng điên gì mà làm như vậy. Thật ra con người tôi chính trực ai cũng biết” – Trung tướng Liêm nói.
Trung tướng Liêm nhấn mạnh: “Tôi nói là sẽ báo với Giám đốc Công an cách chức mấy anh đó chứ không phải là cách chức Giám đốc Công an TP.Cần Thơ. Chắc có nhầm lẫn chỗ nào đó, tôi biết chứ, quyền hạn tôi ở đâu mà đòi cách chức Giám đốc Công an TP.Cần Thơ”.
Khi phóng viên hỏi hôm xảy ra vụ việc xe có chạy quá tốc độ hay không thì Trung tướng nói: “Tôi bị bệnh tim nên không cho tài xế chạy nhanh cả năm nay rồi. Hôm đó tôi cũng không uống rượu”.
Công an cho rằng chiếc ô tô mang biển số 64A – 027.78 đi từ hướng Sân bay quốc tế Cần Thơ về nội đô quá tốc độ quy định. (Ảnh cắt từ clip)
Theo báo cáo nhanh của Công an quận Bình Thuỷ, khoảng 11h30 ngày 14.7, trong lúc tổ công tác gồm 6 cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát giao thông trên đường Võ Văn Kiệt thì phát hiện chiếc xe ô tô mang biển số 64A – 027.78 đi từ hướng Sân bay quốc tế Cần Thơ về nội ô quá tốc độ quy định (81/70km/h) nên ra hiệu dừng xe.
Tuy nhiên, tài xế điều khiển chiếc xe trên không những không chấp hành mà còn tiếp tục điều khiển xe bỏ chạy. Ngay sau đó, một cán bộ làm nhiệm vụ đã dùng xe mô tô cảnh sát đuổi theo. Chiếc xe ô tô đã bị chặn lại khi vào tới gần trung tâm thành phố.
Lúc này, tài xế không xuống xe, xuất trình giấy tờ theo quy định. Một người đàn ông (sau này được xác định là Trung tướng Võ Văn Liêm) ngồi bên trong xe tỏ thái độ không đồng tình và dùng lời lẽ thô tục chửi cán bộ làm nhiệm vụ.
Trong khi lực lượng làm nhiệm vụ đang yêu cầu tài xế xuất trình giấy tờ thì Trung tướng Liêm yêu cầu tài xế cho xe tiếp tục đi về hướng quận Ninh Kiều. Lúc xảy ra vụ việc, nhiều người dân bức xúc đã dùng điện thoại quay lại cảnh trên và đăng tải trên mạng xã hội.
Chiếc xe của trung tướng chửi công an có lai lịch “lạ”…
Liên quan đến vụ việc này, phóng viên Dân Việt tìm hiểu và phát hiện chiếc xe đứng tên ông Liêm nhưng lại lấy địa chỉ không liên quan gì đến ông…
Ngày 17.7, thượng tá Nguyễn Thanh Hà – Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề số 9 (thuộc Quân khu 9, Bộ Quốc phòng) cho biết, chiếc ô tô biển số 64A-027.78 mà trung tướng Võ Văn Liêm sử dụng không liên quan gì đến nhà trường.
Theo hồ sơ của Cục Đăng kiểm Việt Nam, chiếc xe này đời 2016, chủ sở hữu là ông Võ Văn Liêm nhưng địa chỉ chủ sở hữu lại là Trường Cao đẳng nghề số 9, toạ lạc tại thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long.
“Trong danh sách xe không có biển số xe này. Tôi cho kiểm tra lưu lượng xe (dạy lái xe – PV) cũng không có xe này” – ông Hà nói.
Một người đàn ông được xác định là trung tướng quân đội đã nghỉ hưu, đã dùng nhiều lời lẽ khiếm nhã, thách thức khi bị lực lượng CSGT Công an quận Bình Thủy, TP Cần Thơ xử lý vi...
Chiếc ô tô chạy quá tốc độ, sau khi Cảnh sát giao thông (CSGT) ra hiệu lệnh dừng xe, nhưng tài xế vẫn lờ hiệu lệnh và chỉ dừng lại khi bị truy đổi. Nhưng câu chuyện đáng bàn luận hơn...
Nguyễn Đình Ấm (VNTB) “Dân tôi rất uất ức vì cái kết luận thanh tra của thành phố Hà Nội”, họ không điếm xỉa đến sự thật, họ nói bừa. Dân tôi chỉ được vài người đi dự, một người được phát biểu lại không được nói rõ ngọn ngành, bị cắt ngang…”. Qua bản dự thảo kết luận thanh tra đăng trên báo của thanh tra Hà Nội và những phát biểu của chủ tịch UBNDTP Hà Nội Nguyễn Đức Chung(NĐC) về vụ tranh chấp cánh đồng Sênh của thôn Hoành xã Đồng Tâm (ĐT) huyện Mỹ Đức - Hà Nội hôm 7/7/2017, chúng tôi không khỏi lo ngại và ngay hôm sau phải về Đồng Tâm xem sự thể ra sao.
Nếu đúng như bản dự thảo kết luận và phát biểu của Chủ tịch Nguyễn Đức Chung thì dân Đồng Tâm sai quá! Cả một vùng quê văn hiến với hàng nghìn dân, đủ các lứa tuổi sinh sống, làm lụng bao đời ở đây mà nhầm lẫn hoặc dám tham lam đến 59ha của quốc phòng - gây những hậu quả nghiêm trọng như thế chăng?
Tuy nhiên, khi về đến Đồng Tâm, cứ mỗi thời khắc trôi qua thì nỗi lo của của chúng tôi càng vơi đi và thay vào đó niềm vui nhen nhóm và lớn dần.
Niềm vui
Ngay từ tỉnh lộ 429 rẽ vào ĐT hỏi vào thôn Hoành, khi biết chúng tôi không phải là an ninh, “báo nhà nước” và chỉ là người quan tâm đến sức khỏe cụ Kình, tình hình tranh chấp đất đai ở đây thì họ rất nhiệt tình chỉ dẫn và hầu như không thiếu câu: “Dân tôi rất uất ức vì cái kết luận thanh tra của thành phố Hà Nội”, họ không điếm xỉa đến sự thật, họ nói bừa. Dân tôi chỉ được vài người đi dự, một người được phát biểu lại không được nói rõ ngọn ngành, bị cắt ngang…”.
Bản đồ khu vực sân bay dự kiến và khu đồng Sênh
10h30, thôn Hoành vốn đông đúc mà im ắng. Phần lớn trai tráng đều đi buôn bán, làm ăn xa, người già, trẻ nhỏ đi làm đồng chưa về… Mọi người nhìn chúng tôi với con mắt tò mò, cảnh giác nhưng khi được chỉ vào nhà cụ Kình thì không biết người ở đâu kéo đến khá đông, tranh nhau giãi bầy về cánh đồng Sênh từ lâu là mảnh đất nuôi sống dân làng… Họ kể rất nhiều chuyện gắn bó với cánh đồng từ khi nhà nước chưa có ý định làm sân bay và cả mãi sau khi đã có quy hoạch sân bay của nhà nước,…
Cụ Kình phải cần người đỡ, cố gắng lắm mới ngồi dậy, tay đỡ đùi xoay mông ra bắt tay khách. Tuy bị gẫy đoạn xương đùi phải nẹp và khóa đinh, xương chậu bị rạn nhưng cụ vẫn rất minh mẫn đưa ra rất nhiều bằng chứng cánh đồng Sênh 59ha chưa bao giờ là thuộc đất quân đội.
Đặc biệt, Quyết định 113 ngày 14/4/1980 của Nguyên phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Đỗ Mười ký, có nhiều chi tiết chứng tỏ cánh đồng Sênh không nằm trong số đất bị thu hồi làm sân bay đợt 1. (Hôm trước trung tâm lưu trữ quốc gia 3 không cho tôi tiếp cận quyết định 113 là sự bưng bít vô ích). Chỉ một chi tiết thôi cũng bác bỏ hoàn toàn ý kiến của thanh tra Hà Nội về cái gọi - “cánh đồng Sênh là đất quốc phòng”.
Khi xem thực địa và bản đồ vệ tinh sân bay Miếu Môn với kiến thức cơ bản của tôi về sân bay, có thể khẳng định cánh đồng Sênh cách xa phạm vi sân bay nếu nó hình thành trên thực tế đợt 1. Cánh đồng Sênh nằm liền tỉnh lộ 429 giáp với dãy núi Miếu Môn chệch về phía tây nam sân bay khá xa. Chỉ khi nào sân bay này phát triển đợt 2, 3… thì cánh đồng Sênh mới có thể dùng đến. Chính trong Quyết định 113 cũng nói rõ quy hoạch “đợt 1” sân bay Miếu Môn. Riêng 47,6ha của xã Đồng Tâm liền kề với 59ha của cánh đồng Sênh nằm trong phạm vi quy hoạch sân bay Miếu Môn giai đoạn 1 là hợp lý. Dù 36 năm qua, sân bay không làm nhưng dân Đồng Tâm vẫn tôn trọng, một số hộ dân vui vẻ làm thuê nộp tô cho bộ đội không có thắc mắc gì.
Bản đồ vệ tinh sân bay Miếu Môn.Nay chỉ để chơi máy bay mô hình thể thao
Một điều hiển nhiên không thể không tính đến: hàng ngàn dân địa phương già, trẻ, trai, gái… thuộc vùng quê có hàng ngàn năm lịch sử, hiền lành, chất phác, giàu lòng yêu nước, trong các cuộc chiến tranh họ đã đóng góp, hy sinh vô bờ bến; biết bao năm cày cấy trên mảnh đất này mà nay họ nhắm mắt tham lam nhận vơ đất quốc phòng? Gặp rất nhiều người dân từ cán bộ đến thường dân tôi hỏi thì không có ý kiến nào công nhận cánh đồng Sênh là đất quốc phòng và khẳng định dân liên tục trồng cấy bao năm qua. Chỉ từ năm 2012 khi mảnh đất này lọt vào “tầm ngắm” của Vietel, thì chính quyền địa phương mới cấm dân không được canh tác nữa, dẫn đến nhiều diện tích hoang hóa như bây giờ…”.
Tất cả những thông tin, bằng chứng khẳng định dân Đồng Tâm không sai đã làm chúng tôi mừng thầm. Bởi vì, nếu dân Đồng Tâm sai, thì không chỉ già, trẻ, trai, gái, đặc biệt là cụ Kình hơn 80 đời (55 tuổi đảng), người từng làm lãnh đạo địa phương nhiều năm, từng là huyện ủy viên, thanh liêm, chính trực được bà con kính trọng, tin tưởng… lại hóa trẻ con? Còn chúng tôi và biết bao người ủng hộ dân Đồng Tâm cũng cảm thấy “việt vị” bẽ bàng...
Lo ngại
Mặc dù khẳng định 59ha đất đồng Sênh là đất nông nghiệp không nằm trong khu vực đất Quốc phòng nhưng chúng tôi vẫn rất lo ngại bởi nhiều lẽ.
- Sự quyết tâm lấy 59ha cho Vietel của chính quyền Hà Nội: Qua phát biểu “cứng rắn” coi dân như kẻ tham lam, coi thường pháp luật và hạn chế trình độ của chủ tịch Hà Nội Nguyến Đức Chung; thái độ quy kết đồng Sênh là đất Quốc phòng mà không đưa ra bằng chứng nào cụ thể, khoa học, nhận định vô lý, có dấu hiệu gian trá của thanh tra Hà Nội chứng tỏ chính quyền quyết tâm đoạt bằng được 59ha cánh đồng Sênh.
- Cánh đồng Sênh quá đẹp về địa hình, địa thế, diện tích,... Khi đến thực địa, chúng tôi thoáng lo ngại vì bên dãy núi Miếu Môn hùng vĩ cánh đồng Sênh là một thung lũng bằng phẳng mênh mông, màu mỡ trải rộng sang phía đông bắc, lại nằm sát tỉnh lộ 429 nối với đường Hồ Chí Minh. Đó là “cái tội” của cánh đồng thời “tấc đất, tấc vàng, Vietel muốn có?
Đường vào Đồng Tâm còn đầy trắc trở
-Có dấu hiệu người Trung Quốc quan tâm tới mảnh đất này: Nhiều người kể với chúng tôi, thời gian qua thường gặp người lạ đi ô tô đến xuống ngắm nghía, vốc đất lên xem rồi gọi thoại bằng tiếng Trung Quốc… Khi hỏi đến làm gì họ lẳng lặng lên ô tô đi. Thời chiến tranh với Mỹ, Trung Quốc đã đào hầm thông vào núi ở đây, trước và sau năm 1979 vẫn có người Trung Quốc hay qua lại, ra vào khu vực. Một lần công an xã đã bắt được người Trung Quốc giả điên tên Thao lang thang lẩn khuất khắp vùng và khu vực Miếu Môn rồi biến mất.
- Dân thôn Hoành mất 59ha niềm hy vọng cuộc sống lẫn tương lai của cả trăm ngàn dân và con cháu họ mãi mãi. Những năm 1960 nhà nước đã lấy hơn 300ha đất của dân Đồng Tâm làm trường bắn; đến năm 1980 lấy thêm 47,6ha làm sân bay nên đất sản xuất còn quá ít, phần lớn dân phải tha phương cầu thực nơi xa. Nếu nay họ cam chịu mất nguồn sống ấy thì chắc được yên ổn nhưng cuộc sống khó khăn, trong lòng sẽ âm ỉ nỗi oan ức, tiếc nối cánh đồng không nguôi. Ngược lại, nếu họ không khuất phục thì cảnh sát vũ trang của thành phố Hà Nội, quân đội có vũ khí, xe cộ hiện đại như lần trước sẽ tìm đến. Hệ quả là không tránh khỏi đổ máu, giam cầm, tù tội...
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng | Biên tập: Lê Hồng Hiệp
Một trăm năm sau Cách mạng Tháng Mười Nga, liệu phượng hoàng có vươn lên từ đống tro tàn của lịch sử?
“Ura! Ura! Ura!”[1] Tôi vẫn nhớ rất rõ âm thanh ấy, khi những người lính nghiêm trang trong quân phục xám đến chào chỉ huy của họ: “Chúc mừng kỷ niệm 70 năm Cách mạng Xã hội Chủ nghĩa Tháng Mười Vĩ đại!”
Năm 1987, khi còn là một sinh viên trao đổi ở Moskva, trong một sáng tháng 11 hanh khô, tôi đã đến Đường Gorky để xem một đoàn binh diễu hành đến Quảng trường Đỏ. Các quan chức cấp cao của Liên Xô và nước ngoài ngồi trên khán đài chủ trì buổi lễ trong khi những người lính trẻ tỏ lòng tôn kính của họ trước Lăng Lenin. Màn diễu binh ấn tượng này là nhằm thể hiện sức mạnh cách mạng lâu dài của chủ nghĩa cộng sản và phạm vi toàn cầu của nó.
Nhà lãnh đạo Liên Xô, Mikhail Gorbachev, đã nói về một phong trào được hồi sinh bởi các giá trị của năm 1917 trước một nhóm các nhà lãnh đạo cánh tả, trong đó có cả Oliver Tambo từ Đại hội Dân tộc Phi (African National Congress – ANC), và Yasir Arafat từ Tổ chức Giải phóng Palestine (Palestine Liberation Organisation – PLO). Trên những biểu ngữ là lời tuyên bố của nhà thơ Vladimir Mayakovsky, “Lenin đã sống, Lenin đang sống, Lenin sẽ sống mãi!”
Tuyên bố này không thực sự thuyết phục. Những khó khăn kinh tế của Liên Xô đã trở nên rõ ràng với tất cả mọi người, đặc biệt là các sinh viên Liên Xô bạn của tôi, những người phải phụ thuộc vào nguồn thực phẩm hạn hẹp do trường đại học cung cấp. Dù vậy, chế độ dường như vẫn rất vững chắc, hệt như phiến đá cẩm thạch ở Lăng Lenin. Giống như hầu hết các nhà quan sát, tôi chẳng dám tin rằng chỉ trong vòng hai năm, chế độ cộng sản sẽ sụp đổ, và trong vòng bốn năm, Liên Xô cũng sẽ tan rã.
Ngay sau đó, những quan điểm phổ biến về năm 1917 đã thay đổi hoàn toàn: Thị trường tự do dường như là tự nhiên và không thể tránh khỏi, trong khi chủ nghĩa cộng sản dường như đã bị đem bỏ vào “thùng rác lịch sử” như lời Leon Trotsky. Trật tự tự do toàn cầu hóa có thể sẽ phải đối mặt với những thách thức mới, nhưng chúng sẽ đến từ chủ nghĩa Hồi giáo hay Chủ nghĩa Tư bản Nhà nước Trung Quốc, chứ không phải từ chủ nghĩa Marx đã mất uy tín.
Ngày nay, khi chúng ta kỷ niệm Cách mạng Tháng Hai – phần mở màn trước cuộc đảo chính của Đảng Bolshevik dưới sự lãnh đạo của Lenin vào Tháng Mười Một – lịch sử đã quay trở lại. Trung Quốc và Nga đã dùng các biểu tượng của di sản cộng sản để củng cố chủ nghĩa dân tộc chống tự do. Còn ở phương Tây, niềm tin vào chủ nghĩa tư bản thị trường tự do vẫn chưa thể hồi phục sau khủng hoảng tài chính năm 2008, và các lực lượng cực hữu và các nhà hoạt động cánh tả đang cạnh tranh để thu phục người dân. Sức mạnh bất ngờ của ứng viên độc lập theo đường hướng xã hội chủ nghĩa Bernie Sanders trong cuộc bầu cử của Đảng Dân chủ vào năm ngoái ở Mỹ, và thắng lợi bầu cử của Đảng Podemos mới, do một cựu thành viên cộng sản dẫn đầu tại Tây Ban Nha, là dấu hiệu cho sự hồi sinh từ gốc rễ của cánh tả. Năm 2015, tại Anh, tác phẩm kinh điển mà Marx và Engels viết năm 1848, “Tuyên ngôn Cộng sản,” đã trở thành một cuốn best seller.
Liệu rằng tôi đã chứng kiến thời khắc huy hoàng cuối cùng của chủ nghĩa cộng sản vào ngày hôm ấy ở Moskva, hay là một chủ nghĩa cộng sản được định hình lại cho thế kỷ 21 đang sắp ra đời?
Những gợi ý về câu trả lời ẩn trong thiên sử thi phức tạp và dài cả thế kỷ này của chủ nghĩa cộng sản– một câu chuyện đầy những bước khởi đầu sai lầm, những lúc cận kề cái chết và những lần hồi sinh chẳng hề mong đợi.
Hãy xem lại cuộc đời của Semyon Kanatchikov. Là con trai của một nông nô, ông rời vùng quê đói nghèo để làm công nhân trong nhà máy và đến với những rực rỡ của sự hiện đại. Năng động và hòa đồng, Kanatchikov đã mong muốn cải thiện bản thân và đã dùng cuốn sách The Self-Teacher of Dance and Good Manners[2] (tạm dịch: Tự học Nhảy và Phép lịch sự) làm hướng dẫn cho mình. Khi đến Moskva, ông gia nhập một nhóm thảo luận về chủ nghĩa xã hội, và sau cùng đã gia nhập Đảng Bolshevik.
Trải nghiệm của Kanatchikov đã giúp ông tiếp thu những ý tưởng cách mạng: một nhận thức sâu sắc về khoảng cách người giàu và người nghèo, một ý thức rằng trật tự cũ đang cản ngăn sự trỗi dậy của trật tự mới, và mối hận thù với chế độ chuyên quyền. Những người cộng sản đã đưa ra các giải pháp rõ ràng và thuyết phục. Không giống như các nhà tự do, họ ủng hộ sự bình đẳng về kinh tế; nhưng khác với các nhà vô chính phủ, họ ủng hộ công nghiệp hiện đại và kế hoạch hóa của nhà nước; và ngược hoàn toàn với các nhà xã hội chủ nghĩa trung dung, họ lập luận rằng thay đổi phải được thực hiện bằng đấu tranh giai cấp cách mạng.
Thực tế, những lý tưởng này rất khó kết hợp. Một nhà nước toàn quyền có xu hướng bóp nghẹt sự tăng trưởng, trong khi lại nâng cao các tầng lớp tinh hoa mới, và đi kèm với bạo lực cách mạng là việc thường xuyên săn tìm “kẻ thù”. Bản thân Kanatchikov cũng trở thành nạn nhân. Sau cách mạng, ông được bổ nhiệm vào nhiều vị trí cấp cao, nhưng do mối liên hệ với đối thủ của Stalin, Trotsky, nên vào năm 1926, Kanatchikov đã bị hạ bệ.
Tính đến thời điểm đó, tương lai của chủ nghĩa cộng sản đã vô cùng tồi tệ. Những ngọn lửa đầu tiên của cách mạng ở Trung Âu thời hậu Thế chiến I đã bị dập tắt. Liên Xô tự thấy mình bị cô lập, còn đảng cộng sản ở những nơi khác đều rất nhỏ bé và đang bị bao vây. Sự hiện đại của người Mỹ trong Thập niên Ầm ĩ (Roaring Twenties, chỉ những năm 1920) chắc chắn là ở chủ nghĩa tiêu dùng, chứ không phải là chủ nghĩa cộng sản.
Nhưng những sai lầm của kinh tế tự do đã cứu vớt phe cộng sản. Sự sụp đổ của Phố Wall vào năm 1929 và sau đó là Đại Suy thoái đã biến những ý tưởng xã hội chủ nghĩa về sự bình đẳng và kế hoạch hóa của nhà nước trở thành lựa chọn thay thế hấp dẫn cho bàn tay vô hình của thị trường. Quân đội cộng sản cũng nổi lên như một trong số ít các lực lượng chính trị chống lại mối đe dọa của chủ nghĩa phát xít.
Ngay cả ở những nơi chẳng phải đất hứa với chủ nghĩa cộng sản như Mỹ, vốn thù ghét chủ nghĩa tập thể và chủ nghĩa xã hội vô thần, cũng đã trở thành mảnh đất màu mỡ. Được hỗ trợ bởi việc Moskva bỏ học thuyết đảng phái và chuyển sang ủng hộ các “mặt trận bình dân” (popular front) vào năm 1935, những người cộng sản Mỹ đã tìm được điểm chung với những người cánh tả trung dung chống chủ nghĩa phát xít. Al Richmond, một nhà báo New York của tờThe Daily Worker, nhớ lại niềm lạc quan mới ấy khi ông và các đồng nghiệp dành cả buổi tối ở một nhà hàng Ý để uống rượu chúc mừng, “vì một cuộc sống như những ngày xưa cũ, vì kỷ nguyên ấy, vì những điềm xấu và những hy vọng của nó, và tin tưởng vào nhịp điệu của thời đại này, bởi trong đó ta đã nghe thấy nhịp điệu của chính mình.”
Niềm lạc quan ấy đã được chia sẻ bởi một nhóm nhất định. Là nạn nhân trong cuộc thanh trừng của Stalin, Semyon Kanatchikov đã qua đời vào năm 1940.
Nhiều người sẵn sàng bỏ qua hành động khủng bố của Stalin vì lợi ích của sự thống nhất chống phát xít. Nhưng sự xuất hiện lần thứ hai của chủ nghĩa cộng sản vào cuối những năm 1930 và đầu những năm 1940 đã chẳng thể kéo dài sau thất bại của chủ nghĩa phát xít. Khi Chiến tranh Lạnh dần trở nên căng thẳng, hình ảnh chủ nghĩa cộng sản gắn với một đế quốc Liên Xô ở Đông Âu đã ảnh hưởng tiêu cực đến tuyên bố trở thành người giải phóng của nó. Ở Tây Âu, một chủ nghĩa tư bản được cải cách, được điều tiết, và được khuyến khích bởi Mỹ, đã đem đến mức sống và phúc lợi cao hơn. Nền kinh tế chỉ huy vốn hữu dụng trong thời chiến nay lại kém hiệu quả với thời bình.
Nhưng trong khi chủ nghĩa cộng sản đang suy tàn ở phương Bắc, nó lại dần mở rộng ở phương Nam. Ở đó, những lời hứa của chủ nghĩa cộng sản về sự hiện đại hóa nhanh chóng do nhà nước lãnh đạo đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà dân tộc chủ nghĩa chống thực dân. Ở đây một làn sóng đỏ thứ ba đã mở rộng, nó nổ ra ở Đông Á vào thập niên 1940, sau đó lan dần sang các nước phương Nam hậu thuộc địa từ cuối thập niên 1960.
Đối với Geng Changsuo, một người Trung Quốc đến thăm trang trại tập thể kiểu mẫu ở Ukraine vào năm 1952 – ba năm sau khi các du kích cộng sản của Mao Trạch Đông tiến vào Bắc Kinh – di sản năm 1917 vẫn còn rất mạnh mẽ. Là nhà lãnh đạo nông dân khôn ngoan đến từ Wugong, một ngôi làng cách Bắc Kinh khoảng 120 dặm về phía nam, ông đã được biến đổi nhờ chuyến đi của mình. Trở về nhà, ông cạo sạch râu ria, mặc quần áo Tây phương và truyền bá về tập thể hóa nông nghiệp và chiếc máy kéo thần kỳ.
Nước Trung Quốc cách mạng chỉ làm củng cố quyết tâm của Washington nhằm kiềm chế chủ nghĩa cộng sản. Nhưng khi Mỹ đặt chân vào cuộc chiến thảm khốc ở Việt Nam, một thế hệ mới các nhà Marxist dân tộc chủ nghĩa đã xuất hiện ở phương Nam, tấn công “chủ nghĩa tân đế quốc” mà họ tin rằng những nhà xã hội chủ nghĩa đi trước họ đã dung thứ. Năm 1966, Hội nghị Ba Lục địa (Tricontinental Conference) do Cuba tài trợ và bao gồm các nhà xã hội chủ nghĩa ở châu Phi, Mỹ Latinh và châu Á đã đem đến một làn sóng cách mạng mới. Đến thời điểm năm 1980, các nước theo chủ nghĩa Marx-Lenin đã kéo dài từ Afghanistan đến Angola, từ Nam Yemen đến Somali.
Phương Tây cũng chứng kiến sự hồi sinh của chủ nghĩa Marx trong những năm 1960, nhưng những sinh viên cấp tiến của phong trào này cuối cùng lại theo đuổi quyền tự trị cá nhân, dân chủ trong cuộc sống hàng ngày và chủ nghĩa đại đồng (cosmopolitanism) hơn là các nguyên tắc của chủ nghĩa Lenin, đấu tranh giai cấp và quyền lực nhà nước. Sự nghiệp của chàng sinh viên cấp tiến người Đức, Joschka Fischer, là một ví dụ nổi bật. Là một thành viên của tổ chức Đấu tranh Cách mạng (Revolutionary Struggle), ông đã cố gắng kích động một cuộc nổi dậy cộng sản của các công nhân ngành ô tô vào năm 1971, sau đó Fischer lại trở thành lãnh đạo Đảng Xanh của Đức.
Sự nổi lên từ cuối những năm 1970 của một trật tự do Mỹ dẫn đầu, thống trị bởi thị trường toàn cầu, theo sau là sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản Liên Xô vào cuối những năm 1980, đã gây ra khủng hoảng cho những người cấp tiến ở khắp nơi. Fischer, giống như nhiều sinh viên khác ở thập niên 1960, đã thích nghi với thế giới mới: với tư cách là Ngoại trưởng Đức, ông đã ủng hộ chiến dịch không kích của Mỹ vào Kosovo hồi năm 1999 (nhằm chống lại lực lượng của cựu lãnh đạo cộng sản của Serbia, Slobodan Milosevic), và ông còn ủng hộ những cắt giảm phúc lợi của Đức vào năm 2003.
Ở phương Nam, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã ép buộc các cải cách thị trường lên các nước hậu cộng sản, và một số cựu lãnh đạo cộng sản đã hăng hái chuyển đổi sang chủ nghĩa tân tự do. Hiện chỉ còn tồn tại một số ít các quốc gia cộng sản trên danh nghĩa: Triều Tiên và Cuba, và những nước đậm chất tư bản hơn là Trung Quốc, Việt Nam và Lào.
Ngày nay, hơn một phần tư thế kỷ sau khi Liên Xô tan rã, liệu chúng ta có được chứng kiến lần hồi sinh thứ tư của chủ nghĩa cộng sản?
Có một trở ngại lớn là thế giới hậu thập niên 1960 đã bị chia rẽ giữa một bên là những người cánh tả cũ vốn ưu tiên cho bình đẳng kinh tế với những người thừa kế Fischer, những người nhấn mạnh các giá trị quốc tế, chính trị giới tính và đa văn hóa. Hơn nữa, việc thúc đẩy lợi ích của những người thiệt thòi trên quy mô toàn cầu gần như là một nhiệm vụ bất khả thi. Khủng hoảng năm 2008 chỉ làm gia tăng tình thế tiến thoái lưỡng nan của cánh tả, tạo cơ hội cho những nhà dân tộc chủ nghĩa cực đoan như Donald J. Trump và Marine Le Pen khai thác sự tức giận trước tình trạng bất bình đẳng kinh tế ở phương Bắc.
Chúng ta chỉ mới ở đầu một giai đoạn của những thay đổi lớn về kinh tế và bất ổn xã hội. Khi một chủ nghĩa tư bản, với công nghệ cao, nhưng lại không bình đẳng, thất bại trong việc cung cấp đủ số việc làm với mức lương chấp nhận được, thì giới trẻ có thể sẽ áp dụng một chương trình nghị sự kinh tế cấp tiến hơn. Khi ấy, một cánh tả mới có thể thành công trong việc thống nhất những người thua cuộc, cả giới trí thức và công nhân, đi theo một trật tự kinh tế mới. Chúng ta đang nhìn thấy nhu cầu về một nhà nước tái phân phối thu nhập nhiều hơn. Những ý tưởng như thu nhập cơ bản phổ quát, mà Hà Lan và Phần Lan đang thử nghiệm, là rất gần với tầm nhìn của Marx về khả năng của chế độ cộng sản trong việc đáp ứng nhu cầu của mọi người – “Làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu.”
Đã là một chặng đường dài từ Quảng trường Đỏ ở Moskva vào năm 1987, thậm chí xa hơn nữa là từ Cung điện Mùa đông ở Petrograd năm 1917. Sẽ không có sự quay lại của chủ nghĩa cộng sản kiểu kế hoạch năm năm và những trại cải tạo lao động (gulag). Tuy nhiên, nếu có một điều mà lịch sử hỗn loạn này đã dạy chúng ta, thì đó là “tiếng hô ura cuối cùng” có thể chỉ là ảo tưởng, cũng giống như sự “cáo chung của ý thức hệ” được tiên đoán vào những năm 1950, hay sự “cáo chung của lịch sử” mà Francis Fukuyama đưa ra năm 1989.
Lenin không còn nữa, chủ nghĩa cộng sản cũ có thể đã chết, nhưng cảm giác bất công khởi nguồn cho nó thì vẫn còn sống rất mạnh mẽ!
David Priestland, Giáo sư Lịch sử Hiện đại tại Đại học Oxford, là tác giả cuốn “The Red Flag: A History of Communism.”
Đây là bài đầu tiên trong chuỗi bài về di sản và lịch sử của Chủ nghĩa Cộng sản 100 năm sau Cách mạng Tháng 10 Nga.
[2] Kanatchikov nói rằng mình vô tình nhìn thấy cuốn The Self-Teacher of Dance and Good Manners được trưng bày trong một hiệu sách trên phố Nikolskaia, “Một cuốn sách nhỏ, bìa ngoài được trang trí sơ sài, trên đó vẽ một người đàn ông và một quý bà đang khiêu vũ. … Tôi không nhớ rõ tên tác giả. Nhưng ‘Đây đúng là thứ tôi cần’” (Theo “The Russian Worker: Life and Labor Under the Tsarist Regime,” biên tập bởi Victoria E. Bonnell).
