Hai di thể người cá có niên đại hàng trăm năm ở Nhật Bản xác thực sự tồn tại của loài sinh vật truyền thuyết này.
Kể từ khi tác phẩm văn học “Nàng tiên cá” của nhà văn người Đan Mạch Hans Christian Andersen ra đời vào năm 1837, toàn thế giới ngay lập tức bị cuốn hút vào một nhân vật cổ tích xinh đẹp, thùy mị mang tên nàng tiên cá, mỹ nhân ngư, hay tựu chung là người cá. Thời hiện đại, khi hãng phim Disney cho ra mắt bộ phim chuyển thể cùng tên “Nàng tiên cá” vào năm 1989, sức hút của nhân vật truyền thuyết này đối với công chúng ngày càng trở nên rõ rệt.
Bộ phim “Nàng tiên cá” của hãng Disney ra mắt công chúng vào năm 1989, khiến nhân vật này càng trở nên nổi bật. Ảnh: The Little Mermaid Film
Nhưng mấy ai biết rằng, nguồn cảm hứng đằng sau các tác phẩm về nhân vật người cá, là dựa trên các truyền thuyết, mà tự bản thân các truyền thuyết đó rất có thể lại được dựa trên một cái gì đó ngoài đời thực.
Huyền thoại về người cá đã xuất hiện từ lâu trong nhiều nền văn hóa trên khắp thế giới. Không chỉ Châu Âu, truyền thuyết về nhân vật này cũng thấy xuất hiện độc lập ở khu vực châu Âu, Cận Đông, châu Phi và ngay cả châu Á.
Ở Châu Á, truyền thuyết về người cá có thấy xuất hiện trong văn hóa Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản,… Trong bài này chúng tôi sẽ đề cập đến về người cá ở Nhật Bản.
Từ truyền thuyết về người cá Nhật Bản ….
Nhật Bản có các truyền thuyết về một loài sinh vật mang tên ningyo (人魚),  gyojin (魚人), hangyo-jin, (半魚人), có nghĩa là người cá.
Loài sinh vật này có thể được so sánh với người cá trong văn hóa phương Tây, dù rằng chúng có một sự khác biệt to lớn về hình dáng bên ngoài.
Trong rất nhiều miêu tả, hình tượng người cá Nhật Bản trông khá gớm ghiếc. Phần đầu có thể là của người, hay của động vật, thậm chí quái thú. Nếu phần đầu là người, thì hình dạng bên ngoài trông vẫn rất dị dạng, bởi ở phía trên gắn sừng, trong miệng sở hữu một hàm răng sắc nhọn giống cá mập, kèm răng nanh.
Trong nhiều truyện dân gian địa phương, người cá Nhật Bản hoàn toàn không có các chi (chân và tay), mà chỉ là phần đầu của người hoặc động vật gắn trực tiếp vào một cái thân cá. Nếu người cá có phần thân trên và hai tay, thì chúng sẽ có hai cánh tay giống người nhưng gắn vảy, cùng bàn tay gắn móng vuốt cong.
Một miêu tả người cá không có chi, chỉ là phần đầu dị dạng gắn vào một cái thân cá. Ảnh: sideshowworld
Một miêu tả người cá không có chi, chỉ là phần đầu dị dạng gắn vào một cái thân cá. Ảnh: sideshowworld
Một miêu tả người cá với hai tay, nhưng có bộ dạng không giống người, mà của một loài động vật quái thú. Ảnh: sideshowworld
Hình vẽ người cá Amabie từ cuối thời kỳ Edo, với cái đầu chim, phần thân cá, và 3 chân. Tranh in mộc bản. Ảnh: sideshowworld
… cho đến các vụ báo cáo bắt gặp người cá Nhật Bản trong lịch sử …
Vụ chứng kiến đầu tiên được ghi nhận về người cá Nhật Bản là vào năm 619, trong triều đại trị vì của Thiên hoàng Suiko. Một người cá đã bị bắt sống trong vùng nước Nhật Bản rồi trình lên Thiên hoàng. Sinh vật này sau đó được nhốt trong một bể kính tạm dựng để các vị khách đến cung điện chiêm ngưỡng.
Rất nhiều thủy thủ Nhật Bản vào những niên đại xa xưa trong lịch sử từng nhìn thấy người cá. Thậm chí, họ chấp nhận nó như một phần trong cuộc sống thường ngày, bởi những vụ chứng kiến xảy ra khá thường xuyên. Lấy ví dụ, trong suốt giai đoạn từ thế kỷ 16 cho đến thế kỷ 19, sẽ không có gì là bất thường nếu bắt gặp những sinh vật bí ẩn này bơi dọc theo thuyền hay cố gắng giành cá từ mẻ lưới của họ.
Ngoài ra, cũng tồn tại nhiều vụ chứng kiến vào thời cận và hiện đại, ví như một vụ vào năm 1929, khi một ngư dân với cái tên Sukumo Kochi đã bắt được một loài sinh vật giống cá trong mẻ lưới của mình. Sinh vật này có khuôn mặt giống người nhưng phần còn lại của đầu thì lại giống chó. Nó đã vùng thoát khỏi mảnh lưới của ngư dân và trốn thoát.
Ảnh: ja.wikipedia.org
Trong Thế chiến II, người cá rất hay thường được báo cáo ở vùng biển Nhật Bản, đặc biệt là vùng biển ấm ngoài khơi tỉnh Okinawa. Thậm chí còn có cả các báo cáo về việc lực lượng hải quân Nhật Bản khai hỏa bắn hạ người cá. Thậm chí còn có một số báo cáo của các quan chức quân đội cấp cao về việc nhìn thấy người cá bơi lội trong lòng đại dương.